GO! Politics: Games als leermiddel

Special | 1 juni 2010 - Stel je toch eens voor dat je leert terwijl je vette platformgames en first-person shooters aan het spelen bent. Je krijgt van school een first-person shooter in de handen gedrukt die zich afspeelt in de Tweede Wereldoorlog en naarmate je verder in het spel komt krijg je allerlei informatie uit geschiedenisboeken voor je kiezen. Je leert spelenderwijs en je hebt niet eens het idee dat je aan het leren bent. Serious Games, het is een fenomeen dat de afgelopen jaren steeds grotere proporties is gaan aannemen. Is het denkbaar dat traditionele leermiddelen zoals boeken straks allemaal worden vervangen door games of moeten we serious games niet groter maken dan het in feite werkelijk is?

Door Paul van den Hogen

Serious Games?
Een simulator om jonge chirurgen te leren hoe je hartoperaties uitvoert, een programma dat brandweermannen in staat stelt om grote branden te simuleren en zo strategieën te bedenken , een videogame die jongeren op speelse wijze wiskundige sommen laat maken, allemaal voorbeelden van serious games. Spelenderwijs kennis, vaardigheden en inzicht opdoen, het is het ideaalbeeld dat de serious game-industrie schetst. In eerste instantie lijkt dit beeld te mooi om waar te zijn, toch behoren de mogelijkheden die serious games ons bieden wel degelijk tot de realiteit. Het is niet voor niets dat steeds meer instanties serious games inzetten om hun medewerkers te trainen.

In de belangstelling
De Nederlandse serious game-industrie is de afgelopen jaren explosief gegroeid en is momenteel een grote speler binnen de industrie. De laatste jaren is er ontzettend veel vraag naar serious games ontstaan. Defensie, scholen, nutsbedrijven, gemeenten en multinationals; allemaal zijn ze geïnteresseerd in de mogelijkheden die serious games bieden. De Nederlandse game-industrie heeft de afgelopen jaren slim op deze vraag ingespeeld, de serious game-industrie in Nederland is als gevolg daarvan de afgelopen jaren sterk gegroeid. Nederland kan zichzelf momenteel zelfs de grootste exporteur op het gebied van serious games noemen. Wij vroegen de bezoekers van Gaming Only of men ooit in aanraking was gekomen met serious games. Uit onze enquête bleek dat 32% ooit een game heeft gespeeld om iets te leren. Ruim 75% van deze gamers gaven aan dat zij ook daadwerkelijk iets geleerd hebben van deze serious games.

De kracht van serious games
Wat is de reden dat serious games zo erg aantrekkelijk zijn? Er zijn twee belangrijke redenen. Allereerst zijn serious games relatief minder duur dan games die gericht zijn op entertainment. Deze games kosten vaak miljoenen euro’s, terwijl de kosten voor een serious game veel lager zijn. Hierdoor is het ontwikkelen van serious games ook interessant voor kleinere ontwikkelaars, die bovendien weten dat er een redelijk grote afzetmarkt is voor serious games. Het tweede sterke punt van serious games is het feit dat het spelen van videogames gewoon leuk is. Hoewel vooral jongeren het leuk vinden om videogames te spelen, gaan ook steeds meer volwassenen games waarderen. Dit maakt het ontzettend interessant voor ondernemingen om te investeren in videogames. Gamen in het onderwijs, bedrijfsleven, bij overheidsinstanties, in de zorg, je ziet het steeds vaker gebeuren.

Uit de enquête onder onze bezoekers is gebleken dat 59% van alle mensen die de enquête hebben ingevuld ook daadwerkelijk denken dat je doormiddel van games kennis en vaardigheden kunt opdoen. 37% van alle ondervraagden gaf aan dat men eerst nog overtuigd moet worden van de kracht van serious games.

Serious games in het onderwijs
Maar wat betekent de groeiende serious game-industrie voor ons jongeren? Is het mogelijk dat een traditioneel leermiddel als het boek straks compleet wordt vervangen door serious games en wij doormiddel van videogames les krijgen? Helaas, dit lijkt niet snel te gebeuren, maar serious games zouden wel als een welkome aanvulling op de traditionele leermiddelen kunnen fungeren. Ook de bezoekers van Gaming Only zijn van mening dat de overheid het gebruik van serious games als leermiddel moet stimuleren, maar liefst 73% van de bezoekers gaf aan dat men vóór serious games in het onderwijs is.

Eén van de bezoekers van Gaming Only gaf bijvoorbeeld aan dat het saaie onderwijs vernieuwd moet worden en dat serious games daar een belangrijke rol in kunnen spelen. VVD Tweede Kamerlid Mark Harbers is van mening dat het belangrijk is dat jongeren zich geprikkeld en aangesproken voelen in het onderwijs. Tijdens ons gesprek in het Tweede Kamergebouw gaf Harbers aan dat je er bij iedere generatie voor moet zorgen dat de lesstof wordt overgedragen op een manier die past bij de betreffende generatie.

“Ik ben zelf van de generatie waarbij er schande van werd gesproken als je stripalbums als lesstof gebruikte, toch las iedereen het en uiteindelijk werd het als lesstof gebruikt. Nu zie je dat de belevingswereld van jongeren óók uit games bestaat. Je doet er dan goed aan door games te gebruiken om lesstof over te brengen.” Het is voor jongeren natuurlijk veel interessanter om spelenderwijs te leren dan dat men de hele dag les krijgt van een saaie docent. Deze visie wordt door veel van Harber’s medepolitici gedeeld. Partijen als GroenLinks, de PvdA en de SP vinden allen dat games als leermiddel serieus moet worden genomen. Gamen is namelijk leuk en het ideaalbeeld is dat je leren leuk maakt voor jongeren. Mariko Peters geeft bijvoorbeeld aan dat games nuttige kunnen zijn om te leren, problemen op te lossen en overheidsdiensten toegankelijk te maken. Maar juist omdat het ook een leuke manier is, denkt Peters dat scholen uit zichzelf serious games zullen inzetten.



Ondersteuning?
Oké, serious games kunnen jongeren geïnteresseerd maken in het opdoen van kennis, maar betekent dit dan dat de Nederlandse serious game-industrie stimulatie door de overheid moet krijgen? Daar zijn de meningen nogal over verdeeld. Martin de Ronde, CCO van ontwikkelaar Karami Games en tevens één van de oprichters van Guerrilla Games vindt dat entertainment uberhaupt meer moet worden ingezet als middel om iets te bereiken. De Ronde is van mening dat de stoffigheid van het hedendaagse lesmateriaal moet worden aangepakt. Niet alleen games kunnen hier een rol spelen, dit geldt voor meer media. Collin van Ginkel, creative director bij ontwikkelaar Two Tribes is echter van mening dat leren en gamen te combineren is, maar dat efficiëntie ver te zoeken is. Van Ginkel ziet meer in het algemeen stimuleren van videogames, in plaats van enkel de focus op serious games te leggen. “Het lijkt me niet slim om te vergeten dat de ‘commerciële games die wij maken de basis leggen voor serious games op het gebied van techniek, interfaces en game design. Games zijn games, daar moet je geen onscheid in gaan maken”, aldus van Ginkel. De ontwikkelaars zijn nogal verdeeld over deze kwestie. Niet iedereen is overtuigd van de kwaliteit en efficiëntie van serious games, maar men is wel van mening dat het hedendaagse lesmateriaal moet worden aangepakt.

Stimulatie een taak van de overheid?
Het stimuleren van het gebruik van serious games is voor vele politici bespreekbaar, al geeft PvdA Tweede Kamerlid Jeroen Dijsselbloem aan dat hij niet vindt dat het de taak van de overheid is om het gebruik van serious games aan te moedigen. “Ik ben er voor dat scholen zelf bepalen welke lesmethoden en leermethoden ze gebruiken. Wel denk ik dat ICT en videogames ontzettend behulpzaam kunnen om kinderen dingen sneller te laten leren”, aldus Dijsselbloem. Volgens de PvdA politicus is de rol van school in het ontwikkelen van vaardigheden echter veel kleiner in vergelijking met wat jongeren thuis zichzelf aanleren. Daar is natuurlijk wel iets voor te zeggen. Kinderen kunnen tegenwoordig al met een computer omgaan voordat zij überhaupt op een school komen.

Ook VVD Tweede Kamerlid Mark Harbers is van mening dat de overheid zich niet te veel moet bemoeien met de wijze waarop het onderwijs haar leerlingen onderwijst. “Wij zijn heel duidelijk als we kijken naar het onderwijs. Twee dingen zijn van belang; wat moeten leerlingen aan de eind van de rit weten en hoe moeten ze die stof krijgen? Ik denk dat de politiek duidelijk moet zijn over het wat en niet over het hoe”, aldus Harbers. Zowel Dijsselbloem als Harbers geven dus aan dat serious games interessant zijn en veel mogelijkheden bieden maar als politicus dien je jezelf niet te bemoeien met het hoe van onderwijzen.



Overheid als voorbeeld
Hans van Leeuwen, Tweede Kamerlid voor de SP is van mening dat de overheid een voorbeeldfunctie moet innemen. “Hoewel het volgens mij niet de taak van de overheid is om mensen te stimuleren om serious games als leermiddel te gebruiken, ben ik wel van mening dat serious games een welkome aanvulling op het huidige leermiddelaanbod zijn”, aldus Hans van Leeuwen. Daarom wil de SP politicus dat de overheid serious games gaat inzetten in overheidscampagnes. “Door als overheid een voorbeeldrol te vervullen kan men andere bedrijven laten zien wat de mogelijkheden van serious games zijn.”

Games als volledig geaccepteerd leermiddel, voorlopig zit het er helaas nog niet in, maar aan alles kun je zien dat serious games een steeds grotere markt bereiken. Politici zijn verrassend positief over het inzetten van serious games als leermiddel. Vrijwel alle politieke partijen vinden serious games passen in het huidige tijdsbeeld en men wil de serious game-industrie indirect stimuleren. De overheid kijkt positief tegenover het inzetten van serious games voor overheidsdoeleinden. De spreekwoordelijke bal lijkt nu echt bij de scholen te liggen. Zij moeten immers besluiten welke leermiddelen men de komende jaren gaat gebruiken in het onderwijs.